АРДЧИЛАЛ ХЭРЭГТЭЙ

4
2018 оны 1 сарын 172018-01-17

b5c7e816-9fbb-49a0-a0a6-2b5afb55188d,187517-24062016-1466730816-1959977183-ardchilal.jpg.jpg

-“Угаасаа феодализм байгуулчихаад, тэр нь болохгүй санагдахаар нь ардчилал хэрэггүй ээ, чанга хатуу гар л хэрэгтэй гэж дэмийрэхээ больцгооё. Бидэнд Ерөнхийлөгчийн засаглал, фашизм, социализм аль нь ч хэрэггүй. Харин жинхэнэ ардчилал хэрэгтэй байна- 

Социализмын үеийн “хүн чанар” ардчилал гарангуут алга болчихсон юм биш, хүний жинхэнэ “мөн чанар” л ардчилал гарангуут илэрсэн хэрэг. Хажуу айлынхаа хөргөгчинд мах тавих, нэгнээ хуурч хулхидах нь арай цөөхөн гэх мэт ахуйн хүрээний ёс зүй соц үед арай дээр байсан. Харамсалтай нь илүү дээд түвшний ёс зүй, жишээ нь авлига авахгүй байх, хувь хүний эрхийг дээдлэх, хуулийн засаглал дээдлэх гэх мэт капиталист нийгмийн ёс зүй соц үед төлөвшөөгүй байлаа. Соц үед бүгд ядуу байсан, баян дарга нар нь ч үнэндээ барууныхны дэргэд ядуудаа орно. Бүгд ядуу учир бүгд л өлөн. Дээрээс нь соц үеийнхэн чөлөөт ардчилсан нийгмийн үнэт зүйл, үзэл санааг ойлгох нь бүү хэл үзэн ядаж төлөвшсөн байв. Академич, эрдэмтэн, бизнесмэн, эмч, цагдаа, улстөрч ялгаагүй бүгд ерөнхийдөө ардчилал бол нэгнээ монжиж, амиа бодож амьдардаг гэсэн ойлголттой шинэ нийгмээ угтсан юм. 

Үүнд хэний ч буруу байхгүй, жам юм. Зөвхөн улсөрчид ч гэлтгүй. “Хүүхэд бүр багадаа гадаад хэл үзэхгүй, эх хэлээ сурах ёстой..” гэж онолддог хэл судлалын академич докторууд нь өөрсдөө ач зээ хүүхдүүдээ хар багаас нь хятад сургуульд сургадаг. Тийм ээ, ардчилал бол амиа бодох. Боловсролын салбар өнөөдөр ингэтлээ доройтсонд амиа хоохойлох үзэлтэй академич, профессорууд их буруутай шүү. Сагсан бөмбөгийн холбооноос эхлээд шинжлэх ухааны академи хүртэл юм бүхэн л хоёр хуваагдчихаад алалдаад байдаг нь соц үеэрээ л байгаагийнх, хуулийн засаглал, нэгнээ хүлээн зөвшөөрөх үзэл төлөвшөөгүй байна.

Зүүн Европын орнууд угаас капиталист замаар хөгжиж байсан учир социализмаас салаад эргээд л капитализмдаа орсон. Харин манай улс феодализмаас шууд социализм руу орсон, социализм нь дуусангуут эргээд л феодализм руугаа оров. Үр дүн нь хэтийдсэн авлига, өргөл барьц, шударга бус байдал, феодал давхарга. Жишээ нь феодалын үед 700 сүм хийд 100 мянган лам байсан бол өдгөө 100 их дээд сургууль 100 мянган оюутантай, адилхан л номтой хүн болохоор зорьж буй, үүнд хэн ч буруугүй нийгэм нь тийм юм. Мунхаг харанхуй нь хэтийдээд эхлэхээр хаа сайгүй хутагт хувилгаад тодроод эхэлнэ, түүнд нь феодал ноёд жийптэйгээ очиж мөргөцгөөнө. 200 гэр бүл гэдэг нь ухаандаа 200 хошуу ноён ч юм уу даа. Хэлбэр нь ардчилал хэмээвч агуулга нь феодализм. Жийп ингэтлээ олон зарагдаж буй нь бид баяных биш, бид ядуугийнх, тэр дундаа феодализмдаа явж буй хэрэг юм. Учир нь ганц жийптэй байхад л Монголд баян хүн шиг харагдаж байна, капитализм хөгжсөн оронд бол жийп приус хоёр ялгаагүй. Авлига ингэтлээ хавтгайрсан нь ардчиллын буруу огт биш, социализмын үлдэгдэл хүмүүжил биднээс гүйцэт салаагүйн буруу. 

Одоогийн нийгмийг харахад бүгдээрээ л нэг гомдоллосон, уурласан, шүүмжилсэн улсууд болж дээ. Бүгдээрээ л Оюутолгойн гэрээний тухай бүтэн мэдлэгтэй, тэр нь ямар мэдлэг юм гэхээр пиншүү Ганбаагийн хэдэн яриа, Монгол коммент нэвтрүүлэг төдий. Дотоодын дайснуудаасаа салах ёстой гэж сүртэй сүртэй юм ярина. Тэр дотоодын дайсан нь хэн юм гэхээр зөвхөн өөрийнх нь дургүй хэдэн улстөрчид байна. Бензиний үнийг төр хатуу тогтоож барих ёстой л гэнэ. 

200 толгой цаазлах ёстой, ер нь цаазын ял сэргээх ёстой л гэнэ. Үндсэрхэг үзэлтнүүд эрүүгийн ертөнцийн зарчмаар ажиллаж төрөө цэвэрлэнэ л гэнэ. Гурван жил цэрэгт явж цэргийн дэглэм байгуулна л гэнэ. Өнөөгийн нийгэм асуудалтай учир засах гэсэн оролдлогууд гарч ирэх нь аргагүй ээ. Гэхдээ бүгд л ардчиллын эсрэг үзэл санаанууд. Өмнөх үеэ зөнд нь орхи, шүүж цаазлах гэж улайрах ч хэрэггүй, тэдний буруу ч биш. Алдсан 100 төгрөгөө нэхэж цагаа барж явахаар ирээдүйд олох 500 төгрөгийнхөө төлөө зүтгэцгээ. Угаасаа феодализм байгуулчихаад, тэр нь болохгүй санагдахаар нь ардчилал хэрэггүй ээ, чанга хатуу гар л хэрэгтэй гэж дэмийрэхээ больцгооё. Бидэнд Ерөнхийлөгчийн засаглал, фашизм, социализм аль нь ч хэрэггүй. Харин жинхэнэ ардчилал хэрэгтэй байна.

Санал болгох

Улаанбаатарт нэвтрүүлэх дүүжин тээврийн бодит түүх

Хүн мэдэхгүй зүйлийнхээ дайсан гэдэг. Арваад жилийн өмнө Таванбогдынхон приус автомашин оруулж ирэхэд “Хөдөө унаж яваад зай нь дуусчихвал ёстой баларна. Бороотойд унавал аянганд ниргүүлж мэднэ. Богино холболт үүсээд машин дотроо цахилгаанд цохиулна” гээд их ч шуугиж, шүүмжилж байв даа. Өнөөдөр хар, приус 10, 20, 30, 40, 41 маркаараа хаа сайгүй. Шатахуунд хэмнэлттэй, сэлбэг хямд приус машин Улаанбаатарт нүд үзүүрлэгдэм олширчээ. Хүмүүс одоо бүр Ниссан Лийфээс ч уйдаж, Тесла авах талаар мөрөөдөж байна. Харин өнөөдөр дүүжин тээврийг болохгүй, бүтэхгүй мэтээр шүүмжилж байна.

1 өдрийн өмнө
Нууцад хамаарах тусгай санал ба Өршөөлийн хууль

Ардын хувьсгалын 100 жил, Монгол Улсад улс төрийн нам байгуулагдсаны 100 жил ирэх онд тохионо. Ойгоор Өршөөлийн хууль гаргахыг Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатар үгүйсгээгүй ч авлига, албан тушаалын гэмт хэргийг өршөөхгүй гэдгээ манай сайтад ярилцлага өгөхдөө зарласан. Эрх барьж байгаа МАН-аас олон хүн хууль хяналтын байгууллагад шалгагдаж, зарим нь шоронгийн хаалга татаад байна. Үүнээс дуулиантай нь ЖДҮХС-аас олон зуун саяар, тэрбумаар нь арын хаалгаар мөнгө тоншсон хэргүүд. Өөрөөр хэлбэл, ЖДҮчдэд холбогдох хэрэг өршөөлд хамрагдахгүй нь тодорхой болсон.

8 өдрийн өмнө
17-р зуунд испани, англи, франц хэлээр гарсан Чингис хааны хайр сэтгэлийн тухай роман

Марта Вашингтоны барьж асан номыг сурвалжилсан тэмдэглэл

13 өдрийн өмнө
Зуун арван жилийн өмнө “Монголын сонин бичиг”-ээс сануулсан  “зөөлнөөр улируулах арга”

1909 оноос хэвлэгдсэн “Монголын сонин бичиг” дөрөвдэх засаглалын үүргээ амжилттай гүйцэтгэж, Сандоо амбаны үйл хэрэг, үг хэл, гаргасан тушаал сэлтийг нэгд нэгэнгүй сурвалжлан шүүмжилж, олонд таниулж байсан тухай миний бие өмнө нэг өгүүлэл бичсэн билээ.

2 сарын өмнө