Эдийн засагт ойртсон бас нэг “аюул”

2018 оны 3 сарын 282018-03-28

- Заасан хугацаанд багтан хууль, эрхзүйгээ шинэчлэхгүй бол ФАТФ манай улсыг “Саарал жагсаалт”-д оруулна. Саарал жагсаалт гэдгийг энгийнээр тайлбарлавал ФАТФ-ын гишүүн орнуудын дунд манай улсыг “Мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэх эрсдэлтэй орон” гэж зарлана гэсэн үг- 

Улсын эдийн засаг дөнгөж өндийж, гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулагчдын итгэл сэргэж, ноён долларын ханш “номхорч” буй энэ үед бас нэгэн “аюул” ойрхон ирээд байна. 

Манай улс олон улсын мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх байгууллага /ФАТФ/-ын гишүүн орон. Бүр нарийн яривал анх 2004 онд тус байгууллагын гишүүн болсон байдаг. Улмаар 2007 онд мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх хуулийг баталсан бол 2014 онд нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан. Ингэхдээ тухайн үеийн ФАТФ-ын шаардлага буюу “40+8” зөвлөмжийг хэрэгжүүлсэн ч 2014 оны сүүлчээр шаардлага дахин өөрчлөгдсөнөөр батлагдсан хууль нь шаардлага хангахааргүй болжээ. Харин 2017 оны тавдугаар сард болсон ФАТФ-ын харилцан үнэлгээний хурлаар Монгол Улсын мөнгө, угаах терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тогтолцоог олон улсын байгууллага үнэлж, “Эрчимтэй хяналтад байх шаардлагатай” гэж үзээд 15 сарын хугацаа өгөөд байна. Энэ хугацаанд Монгол Улс мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тухай хуулиа ФАТФ-ын 40 зөвлөмжид нийцүүлэх үүрэгтэй бөгөөд хугацаа нь 2018 оны 10 дугаар сард дуусгавар болох юм. Заасан хугацаанд багтан хууль, эрхзүйгээ шинэчлэхгүй бол ФАТФ манай улсыг “Саарал жагсаалт”-д оруулна. Саарал жагсаалт гэдгийг энгийнээр тайлбарлавал ФАТФ-ын гишүүн орнуудын дунд манай улсыг “Мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэх эрсдэлтэй орон” гэж зарлана гэсэн үг. 

Энэ тохиолдолд олон улсын банк, санхүүгийн байгууллагууд Монголын гүйлгээг маш өндөр хяналт, хүнд суртлын дор гүйцэтгэнэ. Зарим тохиолдолд “Эрсдэлийг хаах” арга хэмжээ авахыг ч үгүйсгэхгүй. Өөрөөр хэлбэл, Монголтой холбоотой бүх гүйлгээнд бүрэн хориг тавьж, аливаа эрсдэл гаргахгүй байх арга хэмжээ авна гэсэн үг. 

Манай улсын хувьд 2013 онд ФАТФ-ын “саарал жагсаалт”-д орж байсан удаатай. Улмаар тодорхой ажлуудыг хийснээр 2014 онд “Саарал жагсаалт”-аас гарсан байдаг. Харин энэ удаад “Саарал жагсаалт”-д орвол Монголын эдийн засагт урьд өмнөхөөс илүү хүчтэй нөлөөлөх магадлалтай гэнэ. Учир нь 2013, 2014 онтой харьцуулахад манай улсын эдийн засаг, ДНБ өсчихсөн. Тэр хэрээр банк, санхүүгийн байгууллагууд ч бас гадаад, дотоод гүйлгээг идэвхтэй, өндөр дүнгээр хийх болсон. Энэ утгаараа хэрвээ Монгол Улс энэ удаад ФАТФ-ын саарал жагсаалтад дахин орвол эргээд гарахад маш их хугацаа, хөдөлмөр шаардагдана. Түүнийг даган бий болсон эдийн засаг, санхүүгийн хор хохирлыг төсөөлөхөд ч бэрх юм. 

Хамгийн түрүүнд улсын зээлжих зэрэглэл буурна. Дараа нь гаднаас хөрөнгө оруулалт татах үнэ, өртөг нэмэгдэнэ. Хөрөнгө оруулагчдын итгэл алдарна, Монголоос зугтана. Үүнийг дагаад ам.долларын ханш чангарч, төгрөгийн ханш уруудна. Арай гэж буй болгосон эдийн засгийн тогтвортой байдал агшин зуур “хумхийн тоос” болон алга болох аюул ойрхон байна, эрхэм улстөрчид өө. Саарал жагсаалтад орохоос сэргийлэхэд Монголбанк, Засгийн газар, УИХ-ын гишүүд, яам, агентлагууд гээд бүгд нэгэн зүгт харж, идэвх чармайлт гаргах хэрэгтэй байна. Ялангуяа эрхэм УИХ-ын гишүүд хуулийн ач холбогдол, шаардлагыг ухамсарлаж, ард түмнээс хүлээсэн үүргээ биелүүлж, Монгол Улсын олон улсын байгууллагын өмнө хүлээсэн үүргийг биелүүлэхэд идэвх, зүтгэлтэй, уурхай ажиллах шаардлага тулгарч буйг нуух шаардлагагүй биз ээ. 

ФАТФ-аас өгсөн үүрэг, даалгаврын дагуу ХЗДХЯ, Сангийн яам, Монголбанк хамтран Мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг боловсруулж, УИХ-ын намрын чуулганд өргөн мэдүүлсэн. Улмаар УИХ хуулийн төслийн үзэл баримтлалыг дэмжиж, анхны хэлэлцүүлэгт шилжүүлсэн ч намрын чуулгандаа багтаан, баталж амжаагүй байна. Монголчууд, тэр дундаа улстөрчид тайван, амгалан улс. Тийм ч учраас аливаа асуудалд “ниргэсэн хойно нь хашхирах” энүүхэнд. ФАТФ-аас өгсөн хугацаа харьцангуй дөхсөөр байна. Тайван сууж болохгүй. Зөвхөн хууль батлаад зогсохгүй, хуулийнхаа хэрэгжилт, үр дүнг бататгах учиртай. 

ФАТФ буюу Олон улсын мөнгө, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх байгууллага улс орнуудын мөнгө угаахтай тэмцэх тогтолцоог үнэлэхдээ өмнө нь зөвхөн хууль эрх зүйн орчин бүрдсэн эсэхийг л дүгнэдэг байсан. Харин өнгөрсөн оноос эхлэн тогтолцоо байгаа эсэхээс гадна тухайн тогтолцоо хэр зэрэг үр ашигтай ажиллаж байна вэ гэдгийг харах болжээ. Тогтолцоо үр дүнгээ өгч байгаа эсэх тухайд мөнгө угаахтай холбоотой гэмт хэргийг шүүхээр эцэслэн шийдэж, ял, шийтгэл оноосон эсэхээр голчлон дүгнэдэг байна. Манай улсын хувьд Мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх тухай хуулиа баталснаас хойших 10 гаруй жилд мөнгө угаахтай холбоотой нэг ч хэргийг шүүхээс эцэслэн шийдэж, ял шийтгэл оногдуулаагүй гэнэ. Энэхүү үзүүлэлт нь Монгол Улсын “оноо”-г хойш татсан гэх. 

Тэгэхээр эрх баригчид юун түрүүнд хуулиа олон улсын жишигт нийцүүлж батлах, дараа нь хуулийн хэрэгжилтийг хангах талаар анхаарч ажиллах шаардлагатай байна. Хууль баталлаа гээд бүх зүйл шийдэгдэхгүй. Мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэхтэй тэмцэх үндэсний зөвлөлийг байгуулах, Үндэсний стратеги боловсруулах, хэрэгжүүлэх гэх зэрэг ФАТФ-аас өгсөн олон зөвлөмж бий. Тэр бүгдийг хэрэгжүүлэхэд үлдэж буй долоон сарын хугацаа хангалттай биш байна.

Эх сурвалж:

Санал болгох

АПУ ХК бүтээгдэхүүнийхээ шилийг онцгой үнээр худалдаж авахаар боллоо

Аливаа шилийг ангилан ялгаж, байгальд шууд хаяхгүйгээр дахин ашигласнаар түүхий эд, орц найрлагад орох байгалийн нөөц баялгийг хэмнэх, шилний импортын хамаарлыг багасгаж, хил гаалийн хүндрэлтэй нөхцөл байдлыг даван туулах, улмаар шил шинээр үйлдвэрлэхээс гарах хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулах, ингэснээр уур амьсгалын өөрчлөлтийн хурдыг сааруулах зэрэг олон талын нийгэм, эдийн засаг, байгаль экологийн давуу талыг бий болгож байна.

9 цагийн өмнө
ТАНИЛЦ: Хөгжлийн банкны чанаргүй зээлийн эзэд

Нийт 26 чанаргүй зээлд 841.39 тэрбум төгрөгийн нэхэмжлэл гаргасан байна. Онцлох өндөр дүнтэй зээлийг нэрлэвэл:  -Кью Эс Си ХХК 2014.12.3-ны өдөр 33.4 км төмөр зам барихаар 203.12 тэрбум төгрөгийн зээл авсан ч өнөөдрийн байдлаар шүүх дээр 192.6 тэрбум төгрөгийн нэхэмжлэлтэй байна. -Төрийн орон сууцны корпораци ТӨХХК, Нью яармаг хаусинг прожект ХХК нар 2015.5.28-ны өдөр "Шинэ яармаг" орон сууцны хороолол барихаар 142.44 тэрбум төгрөгийн зээл авсан ч, хоёр шатны шүүхээр орж дээд шүүх дээр 61.2 тэрбум төгрөгийн нэхэмжлэлтэй байна. 

16 цагийн өмнө
Инфляц: Тохиролцсон цалин тор дүүргэхээ болилоо

Үнийн энэ өсөлт Монгол Улсын хувьд дэлхийн хаалга болсон Эрээн-Замын-Үүд боомт нээгдэхээс нааш саарахгүй. Өөрөөр хэлбэл, цар тахал намжих хүртэл, БНХАУ хилийн хязгаарлалтаа зогсоох хүртэл бид бухын доодох харсан туранхай үнэг хэвээр л байх нь. Эрээний хилээ нэг хоногийн өмнө ч болов нээгээд өгөөч гэж хөөцөлдөх нь манай төрийн ажил хариуцаж байгаа хүмүүсийн ажил юм уг нь.

3 өдрийн өмнө
Хэрэглээ өсөж, үйлдвэрлэл дутсанаар 1,7 сая кВт.цаг цахилгаан импортолжээ

Үндэсний аудитын газраас “Эрчим хүчний дамжуулалт, түгээлт, үнэ тарифын зохицуулалт, үр нөлөө” сэдэвт гүйцэтгэлийн аудит хийж, дүгнэлт, зөвлөмжийг боловсруулж, холбогдох байгууллага, албан тушаалтанд хүргүүллээ.

4 өдрийн өмнө