Доржсүрэнгийн Болдбаатар
Хятад судлаач, орчуулагч

Мартахыг мартаж болохгүй

1
2019 оны 7 сарын 172019-07-17
Мартахыг мартаж болохгүй

"Мартахыг мартуулна" гэсэн уриатай сургалт нэг хэсэг гадуур зарлагдаад түүнд чамгүй олон эцэг эхчүүд хүүхдээ аваачиж өгөөд байх шиг. Амьхандаа үр хүүхдийнхээ мартамхай муу занг засах гэсэндээ л тэгдэг байлгүй дээ. Үнэндээ «Мартах» гэдэг тархины хамгийн нарийн үйлдэл, бидний тархи оюуныг гадны хэрэгтэй хэрэггүй мэдээллээс цэвэрлэж байдаг тустай зүйл байдаг ажгуу. Хэрвээ хүн мартдаггүй байсан бол сайндаа л арван нас хүрээд үхнэ гэдгийг эрдэмтэд тогтоожээ. 

Ер нь энэ мэт байгалийн жам ёсны үзэгдэлд хатуу ширүүн, муйхар аргаар хандах нь төдийлөн зохистой хэрэг биш юм. Би байгалийн жам, насны эрхээр хараа муудаж байгаадаа баярладаг. Учир нь хараа муудсанаар тархины ачааллыг багасгаж тэр хэрээр тархи оюуныг хамгаалж байгаа ач тустай үйлдэл гэдгийг эрдэмтэд бас тогтоосон болохоор тэр. Энэ утгаар яваандаа сонсгол муудсан ч гэсэн би учиргүй шаналахгүй хэвийн сэтгэлзүйгээр л хандахыг хичээнэ. 

Нас ахиж байгаа хүнд шүд унах нь ч гэсэн бас л нэг ходоод гэдсийг хамгаалж байгаа байгалийн зохилдлогоот үзэгдэл болох нь та бүхэнд аяндаа ойлгогдоод ирэх байх аа. Муу нэртэй луу данстай ханиад томуу хүртэл хүний биед тустай өвчин гэдэг шүү. Ханиад тусахын хэрээр бие махбодод хорт хавдрын эс үржихээс сэргийлдэг эсрэг биет үүсэж байдаг гэнэм. Тийм болохоор нас бие гүйцсэн хүн жилдээ 2-3 удаа ханиад тусаж байх нь хэвийн бөгөөд ашигтай үзэгдэл байдаг гэнэ лээ. Харин 2-3 жилийн турш ханиад томуу халдахгүй байвал шинжилгээнд орчихвол зүгээр хэмээн саяхан гадаадын хэвлэл дээрээс уншсан туршлагаа та бүхэнтэйгээ хуваалцая. 

Манай зарим шинэ оюутан надаас «Багш аа! Үзсэн үгсээ мартаад байх юм. Яадаг билээ?» гэж асуух нь бий. Түүний хариуд би «Хэн чамайг битгий март гэсэн юм бэ? Уйлсаар уйлсаар хүн болдог. Майлсаар майлсаар мал болдог. Мартсаар мартсаар хэл сурдаг бус уу?» гэж хэлээд орхидог. Хоёр долоо хоногийн дараачаас эхлэн тэр асуулт дахин дуулдахаа больдог нь миний олонтоо дурдсан хэвийн сэтгэлзүй гээч зүйл үүссэн хэрэг юм байлгүй дээ.

Санал болгох

Нууцад хамаарах тусгай санал ба Өршөөлийн хууль

Ардын хувьсгалын 100 жил, Монгол Улсад улс төрийн нам байгуулагдсаны 100 жил ирэх онд тохионо. Ойгоор Өршөөлийн хууль гаргахыг Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатар үгүйсгээгүй ч авлига, албан тушаалын гэмт хэргийг өршөөхгүй гэдгээ манай сайтад ярилцлага өгөхдөө зарласан. Эрх барьж байгаа МАН-аас олон хүн хууль хяналтын байгууллагад шалгагдаж, зарим нь шоронгийн хаалга татаад байна. Үүнээс дуулиантай нь ЖДҮХС-аас олон зуун саяар, тэрбумаар нь арын хаалгаар мөнгө тоншсон хэргүүд. Өөрөөр хэлбэл, ЖДҮчдэд холбогдох хэрэг өршөөлд хамрагдахгүй нь тодорхой болсон.

6 өдрийн өмнө
17-р зуунд испани, англи, франц хэлээр гарсан Чингис хааны хайр сэтгэлийн тухай роман

Марта Вашингтоны барьж асан номыг сурвалжилсан тэмдэглэл

10 өдрийн өмнө
Зуун арван жилийн өмнө “Монголын сонин бичиг”-ээс сануулсан  “зөөлнөөр улируулах арга”

1909 оноос хэвлэгдсэн “Монголын сонин бичиг” дөрөвдэх засаглалын үүргээ амжилттай гүйцэтгэж, Сандоо амбаны үйл хэрэг, үг хэл, гаргасан тушаал сэлтийг нэгд нэгэнгүй сурвалжлан шүүмжилж, олонд таниулж байсан тухай миний бие өмнө нэг өгүүлэл бичсэн билээ.

2 сарын өмнө
Ухамсрын төвшинд тэнэг үйлдэл

Си Зиньпингийн хэлсэн үгийг бүрэн эхээр нь орчуулан хүргэж байна. Та бүхэн уншиж үзээд нэгийг бодож хоёрыг санана буй за.

2 сарын өмнө