Ираны эсрэг эдийн засгийн дарамтаа урьд өмнө байгаагүй хэмжээнд нэмэгдүүлэхээр АНУ төлөвлөж байна гэж “Reuters”, AP агентлаг мэдээллээ. АНУ-ын Сангийн сайд Скотт Бессент наймдугаар сарын 20-нд “Вашингтон түүхэн дэх хамгийн хатуу хориг арга хэмжээ авна” гэж мэдэгдсэн. Тэр тухайгаа ирэх даваа гарагт дэлгэрэнгүй танилцуулахаар болжээ.

Бессентийн тайлбарласнаар эдийн засгийн шахалтыг эрчимжүүлэх нь Ираныг сулруулж, цаашид томоохон хэмжээний цэргийн ажиллагаа явуулах боломжийг нь багасгах зорилготой аж. Тэрээр АНУ-ын одоо хэрэгжүүлж буй далайн бүслэлт болон шинэ хоригийг “хоёр талын цохилт” хэмээн тодорхойлжээ.

Трамп “эдийн засгийн дайн”-аар сүрдүүлэв

Энэхүү мэдэгдэл нь Ерөнхийлөгч Дональд Трамп “Ираныг дэмжиж буй улс орнуудад эдийн засгийн үр дагавар хүлээлгэнэ” гэж анхааруулснаас нэг хоногийн дараа гарсан байна. Трампын засаг захиргаа Иранд эдийн засгийн дарамт үзүүлэхийн зэрэгцээ Ираныг санхүүжүүлэх, худалдаа хийх сувгуудыг хаахыг зорьж байгаа аж. Вашингтон Ираны нефтийн экспорт, санхүүгийн урсгал болон олон улсын худалдааны сүлжээг гол бай болгон авч үзэж байна.

Хятад улс гол бай болж болзошгүй

АНУ-ын шинэ бодлогын нэг чухал хэсэг нь Ираны нефтийг худалдан авч буй улс орнуудад дарамт үзүүлэх явдал байж болзошгүй байна. Бессент Хятадыг Вашингтонтой хамтран ажиллахыг уриалсан. Хятад улс Ираны нефтийн хамгийн том худалдан авагчдын нэг.

АНУ-ын хориг бол асуудлыг шийдвэрлэх үр дүнтэй арга биш гэж үзэж байгаагаа Бээжин илэрхийлжээ. Иймээс шинэ хориг нь зөвхөн Тегераны эдийн засагт төдийгүй Хятад, АНУ-ын худалдаа, эрчим хүчний зах зээлд нөлөөлөх эрсдэлтэй байна.

Иран: Эдийн засгийн терроризм

Вашингтоны энэ бодлогыг Тегеран эрс буруушаажээ. АНУ-ын арга хэмжээг Ираны Гадаад хэргийн яам “эдийн засгийн терроризм”, “хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэрэг” хэмээн нэрлэж, “Ираны ард түмний үндсэн эрхэд халдаж байна” гэж мэдэгдсэн байна.

Ираны тал мөн АНУ-ын дарамтлах бодлого нь хоёр орны олон жилийн зөрчлийн үргэлжлэл бөгөөд Тегераныг буулгаж авах гэсэн оролдлого гэж үзэж байна.

Хоригийн цаана юу байна вэ?

АНУ олон арван жилийн турш Ираны эсрэг хориг арга хэмжээ авч ирсэн. Үүнд нефтийн экспорт, банк санхүү, худалдаа, тээвэр болон Ираны Засгийн газартай холбоотой байгууллагуудыг чиглэсэн хязгаарлалтууд багтдаг.

Харин Бессентийн энэ удаагийн мэдэгдэл нь өмнөх хоригуудаас илүү өргөн хүрээтэй арга хэмжээ авах боломжтойг харуулж байна. Ялангуяа Ирантай худалдаа хийж буй гуравдагч орны компани, санхүүгийн байгууллагуудад хоёрдогч хориг тавих замаар Тегераны олон улсын эдийн засгийн харилцааг улам хумих хувилбар яригдаж байна.

Нефтийн үнэ өсөх эрсдэлтэй

АНУ-ын мэдэгдэл олон улсын нефтийн зах зээлд ч нөлөөлж эхэлжээ. Ираны нефтийн экспорт хязгаарлагдах, мөн Персийн булан болон Ормузын хоолой дахь тээвэрт дарамт нэмэгдэх нь Дэлхийн эрчим хүчний нийлүүлэлтэд эрсдэл учруулж болзошгүй.

Бессент шинэ хоригийн талаар зах зээлд үүссэн зарим айдсыг хэтрүүлэг гэж үзэж, эдийн засгийн арга хэмжээ нь цаашдын цэргийн ажиллагааны хэрэгцээг бууруулна гэж тайлбарласан байна.

Дараагийн алхам-8 дугаар сарын 24

Одоогоор Вашингтон шинэ хориг нь яг ямар байгууллага, компани, банк, нефтийн худалдааны сувгийг онилохыг бүрэн зарлаагүй байна.

Скотт Бессент 8 дугаар сарын 24-ний даваа гарагт хэвлэлийн бага хурал хийж, шинэ арга хэмжээний дэлгэрэнгүйг танилцуулахаар төлөвлөжээ. Тиймээс энэ хоригийн бодит цар хүрээ болон Хятад зэрэг Ирантай худалдаа хийдэг орнуудад үзүүлэх дарамт тэр үед илүү тодорхой болох юм.

Ийнхүү АНУ Ираны эсрэг эдийн засгийн дарамтыг дээд хэмжээнд хүргэхээр бэлтгэж байгаа нь зургаан сар үргэлжилж буй АНУ, Ираны сөргөлдөөнийг цэргийн талбараас гадна эдийн засгийн шинэ шатанд оруулж болзошгүй байна гэж “Ройтерс” агентлаг мэдээллээ.