АНУ-ын цэргүүд Ирак дахь үлдсэн сүүлчийн баазуудаас гарч, 2003 онд эхэлсэн тус улсын цэргийн оролцоо 23 жилийн дараа дууслаа. АНУ-ын цэргүүд есдүгээр сарын 30-нд Багдад болон Иракийн Курдистаны бүс дэх үлдсэн байрлалаа орхисон бөгөөд энэ нь Иракийн нутаг дэвсгэрт АНУ-ын байнгын цэргийн оролцоо дуусаж буйг илэрхийлж байна.
Яагаад АНУ Иракаас гарч байгаа вэ?
Вашингтон, Багдад 2024 онд АНУ тэргүүтэй “Лалын улс”-ын эсрэг олон улсын эвслийн Ирак дахь цэргийн ажиллагааг үе шаттай дуусгах тохиролцоонд хүрсэн. Эхний шатанд холбоотны цэргийн ажиллагааг 2025 он гэхэд Иракийн холбооны нутаг дэвсгэрт дуусгаж, дараагийн шатанд Ирак дахь баазуудыг 2026 оны есдүгээр сарын эцэс хүртэл ашиглан Сирийн зүүн хойд хэсэгт “Лалын улс”-ын эсрэг ажиллагааг дэмжихээр төлөвлөсөн байв.
Иракийн Ерөнхий сайд Али аль-Зайди өнгөрсөн долдугаар сард Доналд Трамптай уулзах үеэр есдүгээр сарын 30-нд цэргүүдийг бүрэн гаргах эцсийн хугацааг баталгаажуулсан. Үүний дараа Иракийн аюулгүй байдлыг тус улсын арми болон аюулгүй байдлын байгууллагууд бүрэн хариуцах юм.
2003 оноос хойших урт цэргийн ажиллагаа
АНУ тэргүүтэй хүчнүүд 2003 онд Саддам Хусейны дэглэмийг түлхэн унагаахаар Ирак руу довтолсон. Үүний дараа олон жил босогчдын хөдөлгөөн, шашин хоорондын мөргөлдөөн үргэлжилж, улмаар 2011 оны эцэст АНУ-ын байлдааны цэргүүд Иракаас гарсан.
Гэвч “Лалын улс” 2014 онд Ирак, Сирийн өргөн уудам нутгийг эзлэн авсны дараа Иракийн Засгийн газрын хүсэлтээр АНУ-ын цэргүүд дахин тус улсад байрласан. “Лалын улс” газар нутгийн хяналтаа алдсаны дараа олон улсын эвслийн Ирак дахь цэргийн ажиллагаа 2021 онд дууссан ч АНУ-ын цэргүүд зөвлөх, сургалт болон аюулгүй байдлын чиглэлээр ажилласаар байжээ.
Одоо ямар эрсдэл үүсэж байна вэ?
Reuters-ийн мэдээлснээр, АНУ цэргээ гаргаснаар Иракийн аюулгүй байдлын орчинд хоосон зай үүсэх, Ирантай холбоотой зэвсэгт бүлэглэлүүдийн нөлөө нэмэгдэх, мөн “Лалын улс” дахин хүчээ авах боломж бүрдэх талаар Иракийн зарим албаныхан болон шинжээчид болгоомжилж байна.
Нөгөө талаас АНУ-ын цэргийг гаргахыг Ираны тал болон Ирантай холбоотой Иракийн зэвсэгт бүлэглэлүүд өөрсдийн ялалт гэж үзэж байна. Учир нь АНУ-ын цэргийн оролцоо олон жилийн турш Иран болон түүний холбоотнуудын Ирак дахь нөлөөг хязгаарлах нэг хүчин зүйл байв.
АНУ Ирак дахь хоёр гаруй арван жилийн ажиллагааны үеэр ойролцоогоор 4,500 цэргээ алдсан гэж Reuters мэдээлжээ. Одоо Вашингтон, Багдадын харилцаа цэргийн ажиллагаанаас илүү эдийн засаг, аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаанд шилжихээр байна.
Иракаас АНУ-ын цэргийг гаргасан нь 2003 оны довтолгооноос эхэлсэн урт хугацааны цэргийн оролцооны төгсгөл болж байгаа ч Иракийн хувьд аюулгүй байдлаа гаднын цэргийн дэмжлэггүйгээр хангах шинэ үе эхэлж байна.